O‘ZBEK VOKAL IJROSIDA MIKROTONAL ORNAMENTIKA

Abstract

O‘zbek an’anaviy vokal musiqasi, xususan maqom ijrosi, o‘zining murakkab mikrotonal ornamentikasi bilan ajralib turadi. Ushbu maqolada o‘zbek vokal ijrosidagi mikrotonal bezaklarning turlari - peshkash, taranum, larz va charkh usullari - nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Mikrotonal intervallarning (chorak ton, uchdan bir ton va undan kichik pog‘onalar) lad tuzilishi bilan bog‘liqligi, ularning ritmik sikllar bilan o‘zaro munosabati va she’riy matnning semantik qatlamlarini ochishdagi roli ochib beriladi. Shuningdek, Buxoro, Xorazm va Farg‘ona vokal maktablari o‘rtasidagi uslubiy farqlar, mikrotonal bezaklarni notaga olish muammolari va zamonaviy transformatsiya jarayonlari ko‘rib chiqiladi. Maqolada o‘zbek vokal mikrotonalikasi nafaqat texnik bezak, balki maqom tafakkuri va tasavvufiy-estetik ifodaning asosiy vositasi ekanligi asoslanadi.