O‘ZBEK VOKAL IJROCHILIGIDA ZAMONAVIYLIK VA MILLIY O‘ZIGA XOSLIK

Abstract

O‘zbek milliy vokal san’ati asrlar davomida shakllangan o‘ziga xos estetik mezonlar, ijro uslublari va pedagogik an’analarga ega. Shashmaqom, Farg‘ona-Toshkent maqom yo‘li, Xorazm maqomlari, Katta ashula va dostonchilik kabi janrlarda mujassamlangan milliy o‘ziga xoslik - bu, avvalo, torli cholg‘ular jo‘rligida ijro etiladigan, mikrointervalik bezaklarga boy, lirik-sufiyona she’riyat bilan uyg‘unlashgan vokal falsafasidir. Biroq XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab, ayniqsa sovet konservatoriyalarining ochilishi, Yevropa notasi va akademik vokal maktabining joriy etilishi hamda keyingi mustaqillik davridagi globallashuv va estrada madaniyatining keng yoyilishi o‘zbek vokal ijrochiligida zamonaviylik va an’analar oʻrtasida qizg‘in munozaralarga sabab bo‘ldi. Ushbu maqola zamonaviy o‘zbek vokal sahnesida milliy o‘ziga xoslikning qanday namoyon bo‘layotgani, qaysi jihatlari saqlanayotgani va qaysi jihatlari transformatsiyaga uchrayotgani haqidadir. Maqolada ustoz-shogird an’anasi, sovet merosi, estrada va opera janrlarining o‘zaro ta’siri, shuningdek, yosh avlod ijrochilarining “milliy ovoz”ni qayta kashf etish harakatlari tahlil qilinadi. Xulosa qilib aytganda, o‘zbek vokal ijrochiligidagi zamonaviylik milliy o‘ziga xoslikni inkor etmasdan, balki uni yangi texnologiyalar, janrlar va global auditoriya didi bilan moslashtirish orqali boyitish zarurligini ko‘rsatadi.