O‘ZBEK AN’ANAVIY XONANDALIGIDA MAQOM YO‘LLARI VA IJROCHILIK MAHORATI

Abstract

Ushbu maqolada o‘zbek an’anaviy xonandaligida maqom yo‘llarining tuzilishi va ijrochilik mahoratining nazariy hamda amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Maqom yo‘llari Buxoro Shashmaqomi, Xorazm maqomlari va Farg‘ona-Toshkent maqom tizimi misolida ko‘rib chiqilib, ularning har biriga xos ohang, lad, ritmik formulalar va bezak usullari (tavji, jilo) ochib berilgan. Tadqiqotda xonandaning ovoz imkoniyatlari, pardalarni mikrointerval darajasida aniq saqlash, nafasni taqsimlash, she’riy matnni ohang bilan uyg‘unlashtirish va usta-shogird an’anasidagi uzviy o‘rganish jarayonlari tahlil etilgan. Shuningdek, maqom yo‘llarining improvizatsion tabiati, cholg‘u jo‘rligi bilan yoki jo‘rnasiz ijro etish usullari hamda zamonaviy pedagogikaning an’anaviy ijrochilikka ta’siri masalalari yoritilgan. Xulosa qilib aytganda, maqom ijrosi nafaqat texnik mahorat, balki chuqur ma’naviy dunyo, tarixiy ong va falsafiy tafakkurni talab etadigan murakkab ijodiy jarayon ekanligi asoslanadi.