OʻZBEK ANʼANAVIY XONANDALIKDAGI PEDAGOGIK UZLUKSIZLIK VA OʻZGARISH

Abstract

Ushbu maqolada oʻzbek anʼanaviy xonandalik sanʼatidagi pedagogik davomiylik va oʻzgarishlar masalasi ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda anʼanaviy usta‑shogird tizimi bilan zamonaviy akademik taʼlim oʻrtasidagi uzviylik, metodologik farqlar va sintez jarayonlari oʻrganilgan. Sifatli usullar asosida olib borilgan tadqiqotda Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi va Xalqaro maqom akademiyasidagi kuzatuvlar, pedagoglar bilan chuqur suhbatlar hamda tarixiy va zamonaviy metodik materiallar tahlil qilingan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, usta‑shogird tizimining shaxsiy yoʻnaltirilganlik, ogʻzaki uzatish, uzoq muddatli takror va ustoz vorisligi kabi asosiy tamoyillari akademik taʼlimda turli shakllarda saqlanib qolgan boʻlsa, oʻzgarishlar asosan taʼlim shakli, mazmuni, baholash mezonlari va institutsional tuzilish bilan bogʻliqdir. Akademik taʼlim anʼanaviy xonandalikni standartlashtirish, nazariy asos bilan boyitish va turli ijro maktablari oʻrtasida aloqalarni kengaytirish imkonini bergan. Shu bilan birga, individual amaliyot soatlarining cheklanganligi, anʼanaviy estetik mezonlarning baholash tizimida yetarlicha ifodalanmaganligi va “esaplab oʻrgatish” usulining toʻliq qoʻllanilmasligi kabi muammolar mavjud. Maqolada ushbu ikki pedagogik paradigmadagi bilim uzatish tezligi, estetik mezonlar, gender omili va maqom cholgʻulari bilan hamkorlikda oʻqitish masalalari muhokama qilinadi. Xulosa qilib aytganda, pedagogik davomiylik anʼanani mexanik takrorlash emas, balki uning yangi sharoitlarda qayta talqinidir. Kelajakda anʼanaviy estetik mezonlarni baholash tizimiga kiritish, individual amaliyot soatlarini koʻpaytirish va ogʻzaki anʼana bilan yozma akademik bilimlarni uygʻunlashtiruvchi metodik qoʻllanmalar yaratish muhim vazifalar hisoblanadi.